Strona główna | Mapa strony | Kontakt
URZĄD GMINY
KONTAKT
INWESTYCJE I PROJEKTY
SAMORZĄDOWY INFORMATOR GMINY
BUDOWA NAPOWIETRZNEJ LINII 2x400 kV
OGŁOSZENIA
PRACOWNIA CERAMICZNA
MAPA SERWISU
AKTUALNOŚCI
GALERIA
ZDROWIE
KRUS - INFORMACJE DLA ROLNIKÓW
GMINNY OŚRODEK KULTURY I SPORTU
OŚWIATA
SPORT
TURYSTYKA
WYKOPALISKA W PNIU
Badania wykopaliskowe. Sezon 2007
Galeria zdjęć
Badania wykopaliskowe. Sezon 2008
Galeria zdjęć
Badania wykopaliskowe. Sezon 2009
OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA
LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA
ROZKŁAD JAZDY BUSA
POLICJA
TELEFONY ALARMOWE
GMINNE KOŁO EMERYTÓW,RENCISTÓW I INWALIDÓW
PODZIĘKOWANIA
ADOPCJA ZWIERZĄT

Badania wykopaliskowe w Pniu, gm. Dąbrowa Chełmińska. Sezon 2007.
 
            Badania wykopaliskowe średniowieczno-nowożytnego zespołu osadniczego w Pniu, gm. Dąbrowa Chełmińska (stanowiska 1 i 9) zostały przeprowadzone w dniach 30.07.-09.09.2007 r. Głównym wykonawcą był Zakład Archeologii Średniowiecza i Czasów Nowożytnych Instytutu Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Badaniami w terenie kierował dr hab. Dariusz Poliński przy współpracy dr Alicji Drozd, dr. Andrzeja Janowskiego, mgr Kornelii Leśniewskiej i mgr. Aleksandra Piaseckiego. Ponadto w skład ekspedycji wchodziła grupa studentów archeologii.
Prace wykopaliskowe założenia obronnego - grodziska (stanowisko 1) były współfinansowane przez Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Gminę Dąbrowa Chełmińska. Z kolei archeologiczne badania ratownicze cmentarzyska w Pniu (stanowisko 9) zostały sfinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (program operacyjny „Dziedzictwo kulturowe”, priorytet 4 „Ochrona zabytków archeologicznych”), Gminy Dąbrowa Chełmińska i Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Toruniu. Wykopaliska w Pniu wsparła także Archeologiczna Pracownia Badawcza „Thor”. 
 
Na grodzisku założono dwa wykopy badawcze o łącznej powierzchni 46 m2, jeden zlokalizowano w południowo-wschodniej części plateau „stożka”, natomiast drugi usytuowano na obniżeniu bezpośrednio na północ od kopca. W obydwu tegorocznych wykopach badawczych stwierdzono występowanie nawarstwień kulturowych zarówno  z wczesnego jak i późnego średniowiecza aż do ok. 6,1 m. W wykopie na „stożku” odsłonięto relikty bliżej nieokreślonej konstrukcji kamiennej, najprawdopodobniej związanej z czasami nowożytnymi. Poniżej znajdowały się pozostałości drewnianej budowli mieszkalno-obronnej krzyżackiego prokuratora funkcjonującego w latach 1411-1422 (dwa ciągi słupów dębowych z narożnikiem południowo-wschodnim obiektu) oraz nawarstwienia nasypu kopca.   W związku z tym, że zostały odsłonięte już trzy narożniki krzyżackiego dworu w Pniu można powiedzieć, że posadowiony on został na planie prostokąt  o wymiarach ok. 14,5 x 11,5 m (ok. 167 m2). Tak więc jest to największy z tego rodzaju budynków znanych   z późnośredniowiecznej ziemi chełmińskiej. Poniżej nawarstwień z późnego średniowiecza zalegały pozostałości wczesnośredniowiecznego wału grodowego, wykonanego  z drewna, gliny i kamieni. Z kolei w wykopie usytuowanym na północ od kopca znajdowały się nawarstwienie o całkowitej miąższości do ok. 1,2-1,9 m, które można łączyć  z późnośredniowieczną fazą założenia obronnego w Pniu. Były to najprawdopodobniej warstwy wyrównawcze związane z przystosowaniem tej części obiektu do spełniania funkcji wjazdowej. Poniżej, podobnie jak w pierwszym wykopie, zalegały pozostałości wczesnośredniowiecznego wału grodowego, przy czym ich całkowita miąższość wynosiła   aż ok. 4,9 m. Zarówno obserwacja tych nawarstwień, jak i ich duża miąższość, wskazuje na możliwość wyróżnienia co najmniej dwu faz budowy omawianego wału, którego czas powstania na podstawie baań z poprzednich lat określono na początek 2. połowy X wieku.  
W trakcie tegorocznych badań pozyskano stosunkowo bogaty materiał źródłowy. Wydobyto ogółem ok. 1200 fragmentów naczyń ceramicznych, z tego ok. 700 ułamków egzemplarzy wczesnośredniowiecznych i ok. 500 fragmentów okazów późnośredniowiecznych. Ponadto wydobyto fragmenty kafli piecowych, dachówek średniowiecznych i cegieł, a także polepę. Wydobyto również ponad 300 kości zwierzęcych. Do grupy wydzielonych materiałów źródłowych zaliczono ogółem 92 przedmioty. Najliczniej występują w niej zabytki żelazne. Są to elementy uzbrojenia - groty bełtów, części stroju - sprzączki, narzędzia - noże, kliny, podkładka i haczyk oraz elementy konstrukcyjne związane z krzyżackim obiektem mieszkalno-obronnym na kopcu – przede wszystkim różnego rodzaju gwoździe. Pozostałą część materiałów wydzielonych stanowią: dwa przedmioty z brązu (fibula i blaszka), skuwka żelazno-brązowa, blaszka posrebrzana i kulka ołowiana oraz przęślik gliniany, fragment naczynia szklanego i nieokreślony przedmiot kościany ze śladami obróbki.
 
W trakcie prac ratowniczych przeprowadzonych w 2007 roku na cmentarzysku w Pniu odsłonięto  i przebadano obszar ok. 4,3 ara. Realizując główny cel badań ratowniczych - finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Gminy Dąbrowa Chełmińska - założono wykopy (o łącznej powierzchni 335 m2) przy północno-zachodniej krawędzi wybierzyska, pomiędzy obszarem badanym w 2006 roku a skrajem pobliskiego lasu. W wykopach tych zadokumentowano i wyeksplorowano 23 jamy grobowe. W dwóch    z nich spoczywały szczątki dwóch osób. Ponadto w kolejnych pięciu, w których spoczywały wyłącznie dzieci, znajdowało się bogate wyposażenie, głównie biżuteria (grób 38 – m. in. kolia z paciorków z kryształu górskiego     i karneolu spięta srebrną klamrą oraz łańcuszek srebrny; grób 39 – m. in. pięć kabłączków skroniowych ze srebra, srebrna zausznica i wiaderko z okuciami żelaznymi; grób 40 – m. in. pięć dzwoneczków (trzy brązowe i dwa srebrne), czółko z tkaniny przetykanej złotą nicią i dwie oprawki z poroża; grób 49 – m. in. srebrny kabłączek skroniowy; grób 56 – głównie przedmioty ze srebra: pięć kabłączków skroniowych, paciorek, połowa zapięcia kolii i kaptorga oraz paciorek z karneolu i nożyk żelazny). Wszystkie te groby należy datować na okres wczesnego średniowiecza  (1. połowa XI wieku?). Najprawdopodobniej są one kolejnymi przykładami tzw. grobów komorowych,    z wznoszonymi nad grobem konstrukcjami w formie drewnianych „domów” (zwyczaj taki wywodzi się z terenu Europy północnej lub północno-wschodniej). Groby pozbawione wyposażenia należy zapewne interpretować jako pozostałość cmentarza nowożytnego (ewangelickiego?), na którym pochowano miejscową ludność. Najprawdopodobniej są one młodsze niż pochówki nowożytne odkryte na badanym cmentarzysku w latach 2005-2006.   
          W 2007 roku podjęto także próbę określenia zasięgu przestrzennego nekropolii, co jest niezbędnym warunkiem do wpisania stanowiska do rejestru zabytków (zadanie to zostało sfinansowane przez Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków   w Toruniu). W tym celu poprowadzono cztery rowy sondażowe szerokości 1 m i łącznej powierzchni 94 m2. W ich obrębie zadokumentowano zarysy sześciu obiektów kulturowych,    z których jeden należy interpretować jako zarys kolejnej jamy grobowej. W bieżącym roku nie zarejestrowano warstwowego układu jam grobowych, co wraz z faktem, że wśród pochówków odkrytych do tej pory przeważają groby osób małoletnich, wydaje się potwierdzać hipotezę o natrafieniu na skraj rozleglejszego cmentarzyska (o szacowanej powierzchni ok. 130-140 arów).
 
Wydobyte materiały źródłowe z badań w miejscowości Pień wraz z kompletem dokumentacji przechowywane są w Instytucie Archeologii UMK. Źródła te zostaną poddane konserwacji i opracowaniu, a niektóre z nich przekazane do badań specjalistycznych.
Badania wykopaliskowe średniowieczno-nowożytnego zespołu osadniczego w Pniu będą kontynuowane.
 
                                                                       Alicja Drozd, Dariusz Poliński
 

poleć artykuł wersja do druku  





Copyright © 2007 by Logonet